Cycle Tour Amsterdam

Fietsroutes door Amsterdam, van iemand die de weg kent.

Fietsen langs het IJ: de route die de meeste bezoekers overslaan

·

Amsterdam heeft een kant die weinig toeristen op de fiets zien. Niet omdat die kant saai is, maar omdat de meeste huurfietsroutes stoppen bij het Centraal Station en je dan terugsturen richting de Jordaan. Terwijl juist aan het water achter het station een van de prettigste fietspaden van de stad begint. Geen tramrails, weinig auto’s, en een brede kade waar je eindelijk eens recht vooruit kunt kijken in plaats van op de grond. Deze route volgt het IJ van oost naar west, met een paar stops die de moeite waard zijn en een paar plekken waar je beter niet te lang stilstaat.

Vertrekpunt: het Stationsplein en hoe je daar levend doorheen komt

Begin bij het Stationsplein. Dat klinkt logischer dan het is. Het Stationsplein is namelijk het meest chaotische punt van de hele stad, en dat zeg ik als iemand die er al honderden keren doorheen is gereden. Trams komen van links, bussen van rechts, voetgangers lopen in alle richtingen, en ergens in het midden staat altijd een groep mensen die hun telefoon omhoog houdt alsof dat helpt bij navigeren.

Jouw taak is simpel: kom van de Damrak-kant, sla linksaf voor het station langs, en zoek het smalle fietspad dat langs de voorkant van het gebouw loopt richting het water. Dit pad loopt door naar de Prins Hendrikkade. Zodra je daar bent, wordt alles rustiger. Niet stil, maar rustiger.

Op de Prins Hendrikkade rij je met het IJ aan je rechterhand. Houd je links, want rechts is voor voetgangers en mensen die net een veerboot hebben gemist en daar nog niet over heen zijn. Het verkeer hier is overwegend eenrichtingsverkeer, maar controleer dat altijd even opnieuw want de gemeente past dit soort dingen aan zonder het breed te communiceren. Rij je richting het oosten, dan passeer je al snel de Nemo-koepel aan je rechterhand. Dat groene gebouw is onmogelijk te missen. Hier kun je stoppen voor een eerste rustmoment, maar verwacht geen stille plek. De trappen aan de voorkant zijn populair bij iedereen die even wil zitten.

Rij je door, dan kom je op de Piet Heinkade. Hier wordt het fietspad breder en het verkeer dunner. Dit is het moment waarop je kunt ontspannen. De kade loopt langs de oostelijke havengebieden en heeft een heel ander karakter dan de binnenstad. Minder drukte, meer ruimte, en een zicht op het water dat je in de smalle straatjes van de grachtengordel gewoon niet krijgt.

Waar het druk wordt: de Java-eilanden en de brug die iedereen vergeet

Na de Piet Heinkade kom je bij een kruispunt dat veel bezoekers verwarring geeft. Rechtdoor gaat naar het KNSM-eiland, linksaf gaat terug de stad in, en een smal pad gaat de Java-eilanden op. Neem dat smalle pad.

De Java-eilanden zijn een buurt die in de jaren negentig is aangelegd op kunstmatige eilanden in het IJ. Wat dat voor een fietser betekent: lange rechte straten, weinig doorgaand verkeer, en bewoners die hier wonen en dus niet staan te fotograferen. Het voelt meteen anders. Rustiger ook, al is het geen stilte die je zoekt als je een levendige stadservaring wil.

Rij je het eerste eiland op, dan zie je aan beide kanten water. Het fietspad loopt over de centrale straat, de Java-eiland-boulevard zeg maar, en eindigt bij een kleine brug aan het oostelijke puntje. Die brug is de brug die de meeste bezoekers vergeten. Hij is smal, hij gaat omhoog als er een boot onderdoor moet, en hij leidt naar het KNSM-eiland. Wacht je op die brug, dan heb je een mooi uitzicht op het IJ richting het noorden. Aan de overkant zie je de groene oevers van Amsterdam-Noord.

Op het KNSM-eiland zijn een paar plekken om te stoppen. Er is een klein plein aan het westelijke puntje van het eiland met bankjes en uitzicht op het water. Dit is een goede plek voor een pauze als je zin hebt in stilte. Er zijn ook een paar horecagelegenheden, afhankelijk van het seizoen en het tijdstip. Controleer dat ter plekke, want de openingstijden hier zijn niet altijd even voorspelbaar.

Terug op de Piet Heinkade rij je westwaarts, terug richting het Centraal Station. Je kunt ook doorrijden naar het Oosterdok, maar dat is een omweg die meer tijd kost dan hij oplevert tenzij je specifiek het Scheepvaartmuseum wil zien, dat aan de overkant van het water staat.

Westwaarts: van het station naar de Houthavens

De westelijke kant van het IJ is minder bekend bij bezoekers, maar voor een fietser eigenlijk aangenamer dan het oosten. Begin opnieuw bij het Stationsplein, maar nu rij je de andere kant op: westwaarts langs de kade richting het Westerdok.

Volg de Westerdoksdijk. Dit is een rechte weg met aan je rechterhand het water en aan je linkerhand een mix van bedrijfspanden en nieuwbouw. Het fietspad is hier duidelijk aangegeven. Je passeert een paar jachthavens en een klein stukje industrieterrein dat op dit moment nog in gebruik is maar er over een paar jaar waarschijnlijk anders uitziet. Zo gaat dat in Amsterdam.

Na het Westerdok kom je bij de Silodam, een woongebouw dat in het water staat en er uitziet alsof iemand een paar containers op elkaar heeft gestapeld en er ramen in heeft gezet. Dat is min of meer ook wat er is gebeurd. Hier is een kleine aanlegsteiger waar je even kunt stoppen. Het uitzicht richting het IJ is open en breed.

Rij je verder westwaarts, dan kom je in de Houthavens. Dit is een relatief nieuw stadsdeel dat een paar jaar geleden nog een verlaten havengebied was. Nu staan er appartementen, zijn er een paar restaurants en winkels, en is er een fietspad dat langs het water loopt. De Houthavens zijn rustiger dan de binnenstad maar niet verlaten. Op een zonnige dag zitten er mensen op de kade.

Aan het einde van de Houthavens kun je de Spaarndammerdijk oprijden richting het westen, maar dat is al het begin van een andere route. Voor de IJ-route is dit een goed eindpunt. Je kunt hier omkeren en terugrijden, of je kunt een van de pontjes nemen naar Amsterdam-Noord als je dat wil verkennen.

Praktische dingen: wat je meeneemt en wat je laat

Een paar dingen die je helpen op deze route, gebaseerd op wat ik zie misgaan bij mensen die ik begeleid.

Je fiets

Huurfietsens zijn prima voor deze route. Je hebt geen sportfiets nodig, geen derailleur met twaalf verzettingen, geen speciale banden. Een gewone stadsfiets met een goed werkende rem en een zadel op de juiste hoogte is voldoende. Controleer voor vertrek of de remmen werken. Dat klinkt vanzelfsprekend maar je zou verbaasd zijn hoeveel huurfietsers dat niet doen totdat ze de eerste helling af gaan. Er zijn geen grote hellingen op deze route, maar de bruggen hebben een kleine oploop.

Het weer

Het IJ ligt open. Dat betekent wind. Altijd. Rij je westwaarts, dan kan het zijn dat je de wind mee hebt op de heenweg en tegen op de terugweg, of andersom. Reken op weerstand in minimaal één richting. Een windjas is geen overbodige luxe, ook als het er ‘s ochtends zonnig uitziet. Het weer langs het water verandert sneller dan in de binnenstad.

Wanneer je gaat

Vroeg in de ochtend is het rustigst. Tussen negen en elf is het aangenaam. Na twaalf uur wordt het drukker, zeker op het Stationsplein en op de Prins Hendrikkade. In het weekend is het de hele dag drukker dan door de week. Als je de keuze hebt, ga dan op een doordeweekse ochtend.

Wat je kunt verwachten

  • Het Stationsplein is altijd druk. Neem de tijd, rij langzaam, en geef voetgangers ruimte.
  • De bruggen naar de eilanden zijn smal. Wacht als er iemand aan de andere kant aan komt.
  • Tramrails zijn er op deze route nauwelijks. Dat is een van de redenen waarom ik hem aanraad aan mensen die nog niet gewend zijn aan Amsterdams verkeer.
  • De kade langs het IJ is deels voetgangersgebied. Kijk goed naar de borden en rij niet waar je niet mag rijden.
  • Neem water mee. Er zijn onderweg plekken om iets te kopen, maar die zijn niet altijd open en niet altijd goedkoop.

Tijdsduur

De volledige route van oost naar west, inclusief de Java-eilanden en de Houthavens, doe je in anderhalf tot twee uur als je redelijk doorrijdt en een paar stops maakt. Neem je meer tijd voor de stops, reken dan op drie uur. Dat is een prettige halve dag, zeker als het weer meewerkt.

De IJ-route is niet de mooiste route van Amsterdam in de klassieke zin. Er zijn geen historische gebouwen om de vijftig meter en het is geen route die je op een ansichtkaart terugziet. Maar het is wel de route waarop je de stad het best kunt fietsen zonder constant op te letten of je niet in de weg rijdt. En dat is, na honderden ritten door deze stad, voor mij het grootste compliment dat een route kan krijgen.

Meer om te lezen